De film van Ome Willem. Foto ANP Kippa
Uitgelegd

'Joepie de Poepie' haalt het woordenboek: hoe werkt dat?

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Judie Jaspers
Judie
Jaspers

'Joepie de Poepie!' Misschien hoor jij het wel eens of zeg je het zelf. De vrolijke uitdrukking bestaat al heel lang, maar komt nu pas in de Dikke Van Dale. Hoe gaat zoiets? Ton den Boon van Van Dale legt uit.

Wanneer komt een nieuw woord of uitdrukking in de Dikke Van Dale?

'Als we het regelmatig terugzien in kranten, tijdschriften, boeken en op internet. Bij ‘joepie de poepie’ is dat al heel lang zo, want het komt uit De Film van Ome Willem (zie foto bovenaan), een kinderprogramma uit de jaren ’70. In het verleden waren we nog wel eens wat terughoudend om citaten uit series of tv-programma’s in het woordenboek te plaatsen, maar dat doen we nu anders. De invloed van televisie is best groot op de Nederlandse taal. 'Joepie de Poepie' is echt ingeburgerd. Rob Kemps van Snollebollekes riep het kortgeleden nog.

Hoe vaak worden nieuwe woorden toegevoegd?

'De papieren editie wordt één keer in de zeven a acht jaar uitgebracht. Maar gelukkig hoeven we niet meer zo lang te wachten om nieuwe woorden of uitdrukkingen toe te voegen, omdat we de online editie ongeveer maandelijks updaten.'

Hoe lang blijft die papieren versie eigenlijk nog bestaan?

‘Als ik een glazen bol had, kon ik het zeggen. De functie van het papieren woordenboek is wel veranderd. Mensen pakken die nu uit de kast om erin te lezen, om zo bijzondere woorden of citaten te vinden die ze nog niet kennen. Wat je ook goed kunt doen met een papieren woordenboek is het woordenboekspel, waarbij je de betekenis van een voor jou onbekend woord moet raden. Maar niemand wil dat met me spelen.’

Heeft u meer leuke voorbeelden die het woordenboek hebben gehaald?

‘Zeker. ‘Allemachies’ bijvoorbeeld is groot gemaakt door Bassie van Bassie en Adriaan. Uit die serie komt ook de uitdrukking ‘Ik ga éven de binnenkant van mijn ogen bekijken’: als je gaat slapen dus. 'Ewa' vind ik ook een leuke: dat is straattaal voor “hoe gaat het?”. 

Gaan er ook wel eens woorden uit?

‘Vroeger wel, maar nu niet meer. In de jaren ’90 zijn veel echt totaal uitgestorven woorden uit de negentiende eeuw verwijderd. En nu hebben we geen ruimtegebrek meer, dus we hoeven al jarenlang niet meer te schrappen.’

Anderen lazen ook: Corona levert een boel nieuwe woorden op

Altijd op de hoogte blijven van nieuwtjes die voor kinderen interessant zijn? Volg ons via FacebookInstagram, de wekelijkse nieuwsbrief of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook